Smart Ration Card : महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील रेशन कार्ड धारकांसाठी एक ऐतिहासिक आणि दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. अनेक वर्षांपासून वापरली जाणारी जुनी, कागदी आणि लवकर खराब होणारी रेशन कार्डे आता इतिहासजमा होणार आहेत. त्यांच्या जागी आता नागरिकांना हाय-टेक ‘स्मार्ट रेशन कार्ड’ (Smart Ration Card) मिळणार आहेत.
११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी राज्य शासनाने या संदर्भात नवीन शासन निर्णय (GR) निर्गमित केला असून, या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी ४८ कोटी रुपयांच्या निधीला मंजुरी दिली आहे.
कागदी रेशन कार्डांचा त्रास आता संपणार!
सध्याची कागदी शिधापत्रिका पावसात भिजल्यामुळे किंवा सततच्या वापरामुळे फाटतात. बऱ्याचदा त्यावरील अक्षरे पुसली गेल्याने रेशन दुकानात धान्य घेताना किंवा शासकीय कामात अडथळे येतात. नागरिकांची हीच अडचण ओळखून सरकारने आता एटीएम कार्डप्रमाणे मजबूत आणि खिशात मावणारे ‘पीव्हीसी’ (PVC) स्मार्ट कार्ड देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
स्मार्ट रेशन कार्डाची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये
हे नवीन स्मार्ट रेशन कार्ड केवळ दिसायलाच आधुनिक नाही, तर ते तंत्रज्ञानाने देखील सज्ज असेल:
- QR कोड सुविधा: कार्डावर एक विशेष क्यूआर कोड असेल, ज्यामुळे रेशन वितरण प्रक्रियेत पारदर्शकता येईल.
- अतिशय टिकाऊ: हे कार्ड प्लास्टिक/PVC स्वरूपात असल्याने ते पाण्यात भिजण्याची किंवा फाटण्याची भीती राहणार नाही.
- ने-आण करण्यास सोपे: एटीएम कार्डसारखे स्वरूप असल्याने ते पाकिटात सहज ठेवता येईल.
- कायमस्वरूपी ओळखपत्र: हे कार्ड दीर्घकाळ टिकणारे असल्याने वारंवार नवीन कार्ड काढण्याची कटकट संपणार आहे.
या योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार?
राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा योजनेअंतर्गत (NFSA) येणाऱ्या खालील प्रवर्गातील लाभार्थ्यांना हे स्मार्ट कार्ड प्राधान्याने दिले जाईल:
- अंत्योदय अन्न योजना (AAY): अत्यंत गरीब कुटुंबातील लाभार्थी.
- प्राधान्य कुटुंब (PHH): पात्र गृहस्थी लाभार्थी.
- APL शेतकरी लाभार्थी: विदर्भ आणि मराठवाड्यातील विशेष सवलतीस पात्र शेतकरी.
कशी असेल अंमलबजावणी प्रक्रिया?
राज्य सरकारने या प्रकल्पासाठी निविदा (Tender) प्रक्रिया सुरू केली आहे. ‘महाटेंडर’ पोर्टलद्वारे पात्र कंपनीची निवड केली जाईल. त्यानंतर, नियुक्त केलेल्या एजन्सीमार्फत ही स्मार्ट कार्ड्स तयार करून ती थेट लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचवली जातील. यामुळे रेशन कार्ड छपाईतील मानवी चुका कमी होतील आणि भ्रष्टाचारालाही आळा बसेल.
महत्त्वाची टीप: हे कार्ड मिळाल्यानंतर जुन्या कार्डावरील नाव पुसले जाणे किंवा फोटो खराब होणे अशा तक्रारी कायमच्या संपुष्टात येतील.
