८०-८५ दिवसांच्या कापूस पिकासाठी चौथी फवारणी; पातेगळ आणि लहान बोंडांची समस्या संपवा!Cotton Spraying

Cotton Spraying : राज्यातील कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची सूचना समोर आली आहे. सध्या बहुतांश कापूस पीक ८० ते ८५ दिवसांच्या अवस्थेत असून, ही अवस्था पिकाच्या वाढीसाठी आणि एकूण उत्पादनासाठी अत्यंत निर्णायक मानली जाते. या टप्प्यावर केली जाणारी चौथी फवारणी (Cotton Spraying) पिकाची गुणवत्ता आणि उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढवू शकते, असे कृषी तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. या फवारणीमध्ये योग्य औषध नियोजन केल्यास बोंडांची साईज वाढवणे, पातेगळ थांबवणे आणि किडी तसेच बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव रोखणे शक्य आहे.Cotton Spraying

चौथ्या फवारणीचे महत्त्व आणि गरजा

पीक ८० ते ८५ दिवसांचे झाल्यावर, झाडावर मोठ्या प्रमाणात पाते आणि फुले लागलेली असतात आणि काही बोंडे पक्व होण्याच्या अवस्थेत असतात. ही अवस्था कापसाच्या उत्पादनाची दिशा ठरवते. या काळात झाडाला सर्वाधिक अन्नद्रव्यांची आवश्यकता असते. मात्र, पेरणीच्या वेळी किंवा त्यानंतर दिलेल्या खतांचा प्रभाव या अवस्थेत संपलेला असतो. त्यामुळे, जमिनीतून पुरेसे पोषण मिळत नाही. याचा थेट परिणाम पातेगळ, बोंडाचा आकार लहान राहणे आणि पीक कमजोर होण्यावर होतो. यावर उपाय म्हणून फवारणीद्वारे विद्राव्य खतांचा (Soluble Fertilizers) वापर करणे हा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे, कारण ही खते पिकाला तात्काळ ऊर्जा पुरवतात. जमिनीतून खत दिल्यास ते पिकाला लागू होण्यास जास्त वेळ लागतो, जोपर्यंत कापसाची वेचणी सुरू होते. त्यामुळे, बोंड परिपक्व होण्याच्या अवस्थेत फवारणीतून खत देणे अत्यावश्यक आहे.Cotton Spraying

बोंडांची साईज वाढवण्यासाठी विद्राव्य खत

कृषी तज्ज्ञांनुसार, या अवस्थेत पिकाच्या पोषणासाठी ICL कंपनीचे NutriVant Booster (NPK 08-16-39) हे विद्राव्य खत अत्यंत प्रभावी ठरते. या खतामध्ये पालाशचे (Potassium) प्रमाण सर्वाधिक ३९% असल्यामुळे ते बोंडाचा आकार आणि वजन वाढवण्यासाठी मदत करते. पालाश हे पीक तयार होण्याच्या अवस्थेत महत्त्वाचे अन्नद्रव्य आहे. याशिवाय, यात स्फुरद (Phosphorus) १६% असल्यामुळे पातेगळ थांबण्यास मदत होते आणि नत्र (Nitrogen) ८% असल्यामुळे पिकाच्या वाढीसाठी आवश्यक ऊर्जा मिळते. या खतामुळे इतर सूक्ष्म अन्नद्रव्ये देखील पिकाला उपलब्ध होतात. या खताचा वापर प्रति १५ लिटर पंपासाठी १०० ग्रॅम या प्रमाणात करावा.Cotton Spraying

रसशोषक किडींवर नियंत्रण

कापसाच्या या अवस्थेत तुडतुडे, पांढरी माशी आणि इतर रसशोषक किडींचा प्रादुर्भाव वाढतो. या किडी झाडातील रस शोषून घेतात, ज्यामुळे झाड कमजोर होते आणि उत्पादन घटते. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्याही एका प्रभावी कीटकनाशकाचा वापर करणे महत्त्वाचे आहे:

• हरक्युलस (Hercules): हे कीटकनाशक प्रति १५ लिटर पंपासाठी ३० ग्रॅम या प्रमाणात वापरावे.
• एक्झोडस (Exodus): हे एक बायो-उत्पादन असून ते ३० ते ३५ दिवसांपर्यंत किडींवर नियंत्रण ठेवते. याचा वापर प्रति १५ लिटर पंपासाठी ३० मिली करावा.
• इफिकॉन (Efticon – BASF कंपनीचे): हे एक आंतरप्रवाही कीटकनाशक आहे. याचे प्रमाण प्रति १५ लिटर पंपासाठी २८ मिली (प्रति एकर २८० मिली) ठेवावे.

यापैकी कोणतेही एक कीटकनाशक फवारणीसाठी निवडल्यास रसशोषक किडींवर प्रभावी नियंत्रण मिळू शकते.

पातेगळ आणि बोंडसड रोखण्यासाठी बुरशीनाशक

बुरशीजन्य रोगांमुळे कापूस पिकात मोठ्या प्रमाणात पातेगळ होते आणि बोंडांवर सड लागते. यामुळे पिकाचे मोठे नुकसान होते. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी चांगल्या बुरशीनाशकाचा वापर करणे आवश्यक आहे. यासाठी रोको फ्लो (Roko Flo) हे बुरशीनाशक उपयुक्त आहे. हे थायोफेनेट मिथाईल ४१.७% एस.सी. (SC) या घटकाचे द्रवरूप (Liquid Form) बुरशीनाशक आहे. याचा वापर प्रति १५ लिटर पंपासाठी ३० मिली या प्रमाणात करावा. हे बुरशीनाशक बुरशीच्या वाढीला रोखून पातेगळ आणि बोंडसड टाळण्यास मदत करते.Cotton Spraying

एकात्मिक फवारणीचे फायदे

शेतकऱ्यांनी या तिन्ही घटकांची म्हणजेच, विद्राव्य खत, कीटकनाशक आणि बुरशीनाशक यांची निवड करून त्यांना एकत्र मिसळून फवारणी करावी. ही एकात्मिक फवारणी (Integrated Spraying) केल्यामुळे अनेक फायदे मिळतात. यामुळे बोंडाचा आकार वाढतो, पातेगळ थांबते, रसशोषक किडींवर नियंत्रण मिळते आणि बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव रोखला जातो. यामुळे पिकाची गुणवत्ता सुधारते आणि उत्पादनात मोठी वाढ दिसून येते.

कृषी तज्ज्ञांनी दिलेल्या या सल्ल्यानुसार, प्रत्येक शेतकऱ्याने आपल्या पिकाची सध्याची स्थिती आणि गरजा ओळखून या फवारणीचे नियोजन करावे. योग्य वेळी आणि योग्य औषधांची निवड केल्यास कापसाच्या पिकातून भरघोस उत्पादन मिळवणे शक्य आहे.Cotton Spraying