Shet Rasta : ग्रामीण भागातील रस्त्यांचे व्यवस्थापन अधिक चांगले आणि पारदर्शक करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. या नव्या योजनेमुळे प्रत्येक गावातील शेतरस्ते, पाणंद रस्ते आणि पारंपरिक वहिवाटींना प्रथमच कायदेशीर मान्यता मिळणार आहे. या सर्व रस्त्यांची डिजिटल नोंद ठेवली जाईल आणि त्यांना एक खास भू-सांकेतिक क्रमांक दिला जाईल.
या संपूर्ण प्रक्रियेसाठी जीआयएस (भौगोलिक माहिती प्रणाली) या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे. गावातील रस्त्यांची माहिती ग्रामसभेत मंजूर झाल्यानंतर ती भूमी अभिलेख कार्यालयाकडे पाठवली जाईल आणि नकाशावर तपासणी करून अधिकृत केली जाईल. यामुळे प्रत्येक गावासाठी एक नवीन प्रकारचा जमीन नोंदवही (फ-नमुना) तयार होईल, ज्यामुळे गावातील रस्त्यांचे रेकॉर्ड कायमस्वरूपी आणि डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध राहील.Shet Rasta
रस्त्यांची नोंदणी कशी होईल?
गावातील रस्त्यांची नोंद करण्यासाठी ग्रामपंचायत अधिकारी, पोलिस पाटील, कोतवाल आणि सामाजिक कार्यकर्ते यांच्या मदतीने एक शिवार फेरी काढली जाईल. या फेरीमध्ये, नकाशावर आधीपासून असलेल्या रस्त्यांची माहिती ‘प्रपत्र १’ मध्ये, तर नकाशावर नसलेल्या पण जुन्या व पारंपरिक रस्त्यांची माहिती ‘प्रपत्र २’ मध्ये नोंदवली जाईल. या नोंदींमध्ये रस्त्याची लांबी, प्रकार आणि तो किती शेतकरी वापरतात, यासारखी महत्त्वाची माहिती समाविष्ट असेल. नंतर ही सर्व माहिती ग्रामसभेत मंजूर केली जाईल.
जर कुठे रस्त्यावर अतिक्रमण झाले असेल, तर त्याचा अहवाल थेट तहसीलदारांकडे पाठवला जाईल. या प्रश्नांवर तोडगा काढण्यासाठी मंडळ स्तरावर विशेष रस्ता अदालत भरवली जाईल.Shet Rasta
या योजनेचे फायदे
या निर्णयामुळे अनेक महत्त्वपूर्ण फायदे मिळतील, ज्यामुळे ग्रामीण जीवन अधिक सुकर होईल:
- कायदेशीर मान्यता: रस्त्यांना भू-सांकेतिक क्रमांक मिळाल्यामुळे त्यांचे कायदेशीर अस्तित्व निश्चित होईल. यामुळे भविष्यात कोणीही त्यांच्यावर अडथळा आणू शकणार नाही.
- अतिक्रमणावर नियंत्रण: ‘रस्ता अदालत’ मुळे रस्त्यांवरील अतिक्रमणाचा प्रश्न कायमचा सुटेल.
- डिजिटल रेकॉर्ड: जीआयएस तंत्रज्ञानामुळे गावातील सर्व रस्त्यांचे नकाशे आणि माहिती ऑनलाइन उपलब्ध राहील, ज्यामुळे जमिनीशी संबंधित वाद कमी होण्यास मदत होईल.
- पारदर्शकता: ग्रामसभेत मंजूर झालेली माहिती आणि डिजिटल रेकॉर्डमुळे संपूर्ण प्रक्रिया स्पष्ट आणि पारदर्शक राहील.
या प्रक्रियेत ग्रामस्थांचा सहभाग अत्यंत महत्त्वाचा आहे. शासनाने गावकऱ्यांना आवाहन केले आहे की, शिवार फेरीत सहभागी होऊन खरी माहिती द्यावी, जेणेकरून रस्त्यांची संपूर्ण आणि अचूक नोंदणी होऊ शकेल.Shet Rasta
